استاد ابوالحسن صبا از اساتيد بزرگ موسيقي اصيل ايران است‌. او در 1281 ش‌، در تهران متولد شد. پدرش‌، ابوالقاسم كمال‌السلطنه‌، فرزند محمد جعفرخان صدرالحكما، فرزند محمودخان صبا، شاعر و نقاش بلند آوازه عهد ناصري‌، و از مردان فاضل و هنردوست عصر خويش بود. كمال‌السلطنه طبيب و اديب و دوست‌دار موسيقي بود. سه تار را دل‌نشين مي‌نواخت و اولين استاد پسرش بود. صبا علاوه بر نوازندگي‌، گاه آهنگ نيز مي‌ساخت و علاوه بر موسيقي‌، ادبيات كلاسيك ايران را به خوبي مي‌شناخت و زبان انگليسي را مي‌دانست‌. او به پرورش گل نيز علاقه‌مند بود. ساز اصلي استاد ويولن بود كه آن را نزد حسين‌خان هنگ آفرين فراگرفت‌. هم‌چنين سنتور را نزد علي‌اكبر شاهي و حبيب سماعي‌، كمانچه را نزد حسين‌خان اسماعيل‌زاده‌، ضرب را نزد حاجي‌خان ضربي‌، ني را نزد اكبرخان‌، تار را نزد استاد علي‌نقي وزيري و سه تار را در مكتب استاد ميرزا عبدالله و غلامحسين درويش به كمال رسانيد. در جواني به مدرسه كمال‌الملك رفت و نقاشي را فراگرفت‌. هم‌چنين‌، مهارت‌هايي چون سوهان كاري‌، نجاري‌، ريخته‌گري‌، معرق‌كاري و خاتم‌كاري به دست آورد كه بعداً در ساختن آلات موسيقي به كار بست‌.صبا در شب جمعه 29 آذر ماه 1336 در سن 55 سالگي به علت ناراحتي قلبي چشم از جهان فروبست‌. بعد از مرگ استاد، بر طبق وصيت ايشان و به خاطر تجليل و قدرداني از اين هنرمند نامي‌، خانه ايشان در 29 آبان 1353، به موزه تبديل گرديد و همسر ايشان به كمك فرزندان استاد، اشيا و لوازم متعلق به استاد را جمع آوري و به موزه اهدا كردند.به‌طوركلي‌، موزه صبا به دو بخش تقسيم مي‌شود: بخش اول شامل سازها، لوازم شخصي و آثار استاد از جمله رديف‌هاي موسيقي است‌; و بخش دوم اختصاص به كارهاي دستي خانم صبا، همسر استاد صبا، دارد كه شامل مجموعه تنديس‌هاي مومي و لباس‌هاي محلي و سنتي ايران قديم است‌.ابوالحسن صبا خانه کوچک اما خاندان بزرگي داشت. پدرش ابوالقاسم کمال السلطنه فرزند محمد جعفر خان صدرالحکما فرزند محمود خان صبا شاعر و نقاش بلند آوازه عهد ناصري بود.ابوالحسن صبا به سال 1281 شمسي در چنين خانداني پا به عرصه هستي نهاد. ساز اصلي صبا ويولن بود. اما در نواختن سازهاي ديگر از قبيل سنتور، تار، سه تار، کمانچه، ضرب و ني به درجه استادي رسيد.صبا ويولن را نزد حسن خان هنگ آفرين، سنتور را نزد علي اکبر شاهي و حبيب سماعي، کمانچه را نزد حسين خان اسماعيل زاده، ضرب را نزد حاجي خان ضربي، ني را نزد اکبر خان، تار را نزد استاد علينقي وزيري، سه تار را در مکتب استاد ميرزا عبدالله و غلامحسين درويش به کمال رساند.در جواني نيز به مدرسه کمال الملک رفت و از وي تعليم نقاشي گرفت. چند تابلو رنگ و روغن که تصوير منظره، گل، پرنده و حيوانات است از او در موزه صبا يعني در همين خانه در حال ويراني که در سال 1353 به موزه تبديل شد، به يادگار مانده است.در اين موزه اشياء شخصي صبا و همسرش و نيز سازها و کتابهاي او نگهداري مي شود.استاد صبا در سال 1306 از طرف استاد علينقي وزيري مامور شد تا در رشت مدرسه اي مخصوص موسيقي تاسيس کند.وي نزديک دو سال در رشت اقامت کرد و در آنجا ضمن تعليم موسيقي، به روستاها و کوهپايه هاي شمال رفت و به جمع آوري آهنگ هاي محلي پرداخت و ارمغان هاي بي نظيري از اين سفر به همراه آورد. زرد مليجه، ديلمان، رقص چوبي قاسم آبادي، اميري مازندراني و چند قطعه ديگر يادگار همين دوره از زندگي اوست.در سال 1318 که راديو تهران تاسيس شد، صبا در راديو به کار نوازندگي پرداخت ولي در همه حال در هنرستان موسيقي به کار تدريس و تحقيق موسيقي اشتغال داشت و در اواخر عمر نيز در منزلش کلاس موسيقي داير کرده بود و علاقه مندان را تعليم مي داد.شاگردان معروف صبا عبارتند از علي تجويدي، فرامرز پايور، حسين تهراني، حسين ملک، حسن کسايي، غلامحسين بنان، محمد بهارلو، ابراهيم قنبري، رحمت الله بديعي، مهدي خالدي، عطاء الله خرم، همايون خرم، داريوش صفوت، لطف الله مفخم پايان و ...
صبا علاوه بر اينکه ادبيات کلاسيک ايران را به خوبي مي شناخت، زبان انگليسي را خوب مي دانست و از ادبيات جديد ايران نيز اطلاع داشت.آرامگاه صبا در ظهيرالدوله شميران در خيابان دربند واقع شده که آن نيز در دست ويراني است

حسين هنگ آفرين

هنگ آفرين – حسين (8/8/1331-1255)
هنگ آفرين كمانچه و ويولن مي نواخت و با ساير سازهاي موسيقي ارتش يا نظامي آشنايي داشت. پدرش عبداله و برادرش اكبر هنگ آفرين بودند. او در دارالفنون تحصيل مي كرد. اساتيد او ميرزاعبداله (سه تار)، درويش خان، م. لومر و م. دوير (درهارموني) بودند. او با درويش خان براي ضبط صفحه به اروپا رفت. وي آهنگهاي بسياري ساخته است. در ضنم رديف موسيقي ايراني را براي ويولن و پيانو با همكاري ابراهيم آژنگ منتشر كرد

ابراهيم آژنگ

موسيقي دان دوره قاجار. آژنگ درمدرسه دارالفنون موسيقي تدريس مي كرد. نوازنده ويولن بود و نيز رديف موسيقى آقا حسينقلى فراهانى را تدريس مي كرد. از شاگردان ايشان ميتوان رضامحجوبى، شهباز برمكى را نام برد. نام مستعارش ابراهيم ويولنى بود.